مبهم تا روشن

چالش های خروج ناتو از افغانستان

علی امیری

More Ambiguous Than Clear: Challenges of NATO Leaving Afghanistan \ Ali Amiri

Summary: With the start of the “Transition Process”, the question of the future of Afghanistan and NATO’s future in the country rises. History reads that leaving Afghanistan is more costly than entering it. It is not clear how much NATO has reflected on this. Perhaps, difficulties of running military operations in Afghanistan including fiscal constraints, human casualties, negative popular opinion at home, demands of political campaigns, have made the Western politicians not to think enough about the consequences of withdrawal. The fact is that the Western general public has been given little information about the real consequences of the exit. The policy environment of transition and NATO’s exit strategy are shaped by three main factors: trouble making neighbors, weak state and institutions, and weak actors and political elite in Afghanistan. This article attempts to clarify these dimensions.

در 17 جولای 2011 انتقال مسئولیت های امنیتی از نیروهای ناتو به نیروهای امنیتی افغان طی مراسمی که در شهر بامیان با حضور مقامات ارشد امنیتی افغان و ناتو برگزار شد، رسما آغاز گردید. مراسم 17 جولای سر آغازی روندی است که باید تاسه سال دیگر تکمیل شود. در دور جدیدی از انتقال مسئولیت ها قرار است 17تا 20 ولایت دیگر به این پروسه بپیوندد. هنوز تأثیر این روند بر زندگی عادی شهروندان افغانستان به درستی آشکار نشده است اما شهروندان عادی افغان از همان آغاز پیامد های خروج را با نگرانی دنبال کرده اند. باید دید که در ورای این نگرانی ها، دشواری های خروج چیست و چه پیامد های برای دو جانب افغانی وناتو دارد؟ پرسشی که اکنون مطرح است ا ین است که به راستی این خروج برای افغانستان یک کامیابی است یا سر آغاز یک چالش جدید؟ و بالاخره خروج از افغانستان برای ناتو به چه معنی است؛ آیا ناتو مسئولیت خود را در این کشور ادا کرده است واکنون پیروزمندانه راه خروج را پیش گرفته است، یا اینکه افغانستان برای نا تو به سنگر بن بست بدل شده است و ناتو نیز در جستجوی راهی برای خروج از باتلاق و بن بست است؟ برای پاسخ به این پرسش ها خوب است که یک بار دیگر پس زمینه منازعه را مرور کنیم.

افغانستان در نیم قرن اخیر گرفتار بحران دولت بوده است. یعنی نیروهای سیاسی داخلی از تأسیس یک دولت مدرن، ملی، دموکراتیک و توسعه گرا ناکام بوده است و آرایش نیروهای سیاسی اغلب به جدال و منازعه و خونریزی و بی ثباتی منجر شده است. در 1971که سلطنت مشروطه در افغانستان ساقط شد و یک جمهوری تک حزبی در کشور سر برآورد، آرایش نیروهای سیاسی در داخل به گونه به هم خورد که دیگر ظرفیت داخلی برای حل مسایل و مشکلات افغانستان کافی نبود. این امر به نا گزیر سر آغاز بین الملللی شدن مسئله افغانستان شد. پیوند نیروهای سیاسی داخلی به ایدئولوژی های جهانی چون «مارکسیسم» و «اسلام‌سیاسی» روند بین المللی شدن مسئله افغانستان راتسریع کرد. بعد ها افغانستان به مکان بهره برداری های استراتژیک برای همسایگان خود تبدیل شد و درکام جدال های خونبار داخلی فرورفت. در ده سال اخیر نیز با اینکه یک ساخت حقوقی برای قدرت سیاسی به وجود آمده است، ساختار حقیقی قدرت همچنان بحران زا و تشنج آفرین است.

چرا ژورنال پالیسی؟

 علی امیری

Editorial: Why Policy Journal? \ Ali Amiri

Media in Afghanistan may be described by the prevalence of a self-fulfilling set-up: they are either sheer reports of the incidents or ideological commentaries on events; they have little to do with a policy-oriented approach to the issues critical to our condition. Now it should be the time for this new look to be taken on. The policy approach to us is to acknowledge and appreciate the complexity of human condition, in all areas of relevance, including economics, politics, social affairs, women’s condition, development etc. This is an approach oriented on creating knowledge and finding breakthroughs and solutions.

On the other hand, the present is a critical time for Afghanistan and a world that is facing crises and transitions. Issues such as security, state, the role of the international community and regional cooperation, for Afghanistan, as well as questions of economic development, democracy, human rights and cooperation in a global context are examples that highlight the present situation.

This policy journal is an attempt to respond to this demanding need that has been there for a long time. “In Between” is supported by SORS, which is a think tank based in Afghanistan. The journal will soon develop through its pilot phase to more professional content and format.

به رغم ضرورت انکار ناپذیر مسایل پالیسی در افغانستان، نگاه به مسایل منطقه ای و کشوری از منظر پالیسی غایب بزرگ در مطبوعات افغانستان بوده است. بی تردید رسانه های الکترونیکی، صوتی و تصویری و چاپی در طول یک دهه گذشته رشد چشم گیر داشته اند، اما جای مسایل مربوط به پالیسی به جد در این ده سال خالی است. وبلاگ پالیسی گامی است در راستای رفع این خالیگاه.

تبیین پدیده های اجتماعی و از این رهگذر تولید معرفت و دانایی کار علوم اجتماعی است. توصیف و گزارشگری رخداد ها و وقایع روز مره موضوعات همگانی رسانه ای و ژورنالیستی است. اما نگاه معطوف به راه حل به مسایل گوناگون سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی همان چیزی است که آن را نگاه از منظر پالیسی به مسایل انسانی می خوانیم. با پیچیدگی هایی که امروز جوامع انسانی از حیث شیوه های زندگی و برنامه ریزی یافته است مطالعه، نقد و بررسی پالیسی ها و همچنین طرح پالیسی های جدید در حوزه مسایل و معضلات انسانی اهمیت اساسی یافته است. اساسا مسایل انسانی امروزه چیزی جز رشته از پالیسی های مختلف در حوزه های مختلف نیست. جدی گرفتن مسایل پالیسی در واقع به معنای جدی گرفتن مسایل انسانی در مناسبات پیچیده حاکم بر روزگار ما است. اما در شرایط خاص و دوره های گذار مانند وضعیتی که اکنون جامعه ما در آن به سر می برد، توجه به مسایل پالیسی اهمیت چند برابر می یابد. بررسی جدی مسایل پالیسی روند گذار را تسریع می کند، پالیسی های طرح شده درحوزه های مختلف، برنامه ها را شفاف و قدرت تصمیم گیری جامعه را افزایش می دهد. در مقابل غیبت نگاه از منظر پالیسی به مسایل، روند تصمیم سازی را در کشور کند و معیوب می سازد، ظرفیت ها و توانایی های اقتصادی را مغفول می گذارد و جهت گیری کلی وکلان جامعه را دچار ابهام و آشفتگی می نماید. نگاه پالیسی نگاه عمل گرایانه وعلت جویانه است.

در طی ده سال اخیر فضای مطبوعاتی ما عمدتا تحت تأثیر دو پدیده قرار داشته است: یکی گزارشگری و توصیف و دیگری ایدئولوژی. مطبوعات ما یا گزارشگر محض بوده یا اینکه در بهترین حالت تفسیر ایدئولوژیک از قضایا ارایه کرده است. اما نگاه معطوف به پالیسی و از منظر پالیسی نداشته است. اینک وقت آن رسیده است که به مسایل افغانستان، منطقه و جهان از منظر پالیسی سازی نگاه جدی تر بیندازیم.